Trang chủ Chuyên môn giảng dạy Vì sao triết lí giáo dục Bản chất luận lại tồn tại...

Vì sao triết lí giáo dục Bản chất luận lại tồn tại lâu bền như vậy?

881
0

Vì sao triết lí giáo dục Bản chất luận lại tồn tại lâu bền như vậy? Đây là câu hỏi có thuật ngữ lý thuyết hàn lâm, nhưng nội dung được giải thích rất gần gũi và rất ý nghĩa cho nhóm nghiên cứu, thiết kế chương trình học từ việc đưa ra định hướng mục đích giáo dục và mục tiêu giáo dục.

Câu hỏi trên bao gồm khái niệm “Thuyết bản chất luận” và “sự trường tồn của nó”. Trong phần giải thích, mình sẽ giải thích một số đặc điểm cơ bản của trường phái này, với  bốn khía cạnh: mục đích giáo dục, vai trò của người học và giáo viên trong hệ thống giáo dục ấy và đặc điểm then chốt của chương trình học. Và lí do tại sao nó lại tồn tại rất lâu trong nền giáo dục một số nước, trong đó có Việt Nam.

Hiểu Thuyết Bản chất luận là thấu hiểu những gì việc học của mình đã trải qua

Mục đích giáo dục của chủ nghĩa bản chất luận là sự chuyển giao di sản văn hoá, và điều chỉnh hành vi của một đứa trẻ cho phù hợp với xã hội. Không bao hàm ý nghĩa rằng, một đứa trẻ được học những gì nó quan tâm và nó được dung dưỡng trong môi trường tạo điều kiện để đưa ra các giải pháp cải tiến để thay đổi xã hội.

Khi đó, chương trình học của trường phái Bản chất luận bao gồm hệ thống nội dung là các vấn đề của môn học, được phân chia theo trình tự và các đơn vị nhỏ hơn rất chặt chẽ. Quy trình hướng dẫn bài học sẽ bắt đầu bằng việc giới thiệu một nội dung kiến thức có tính hàn  lâm (công thức, khái niệm) rồi mới đến làm bài tập rèn luyện, học thuộc, kiểm tra để thông thạo nội dung kiến thức đó. Ví dụ, ngữ pháp môn tiếng Anh sẽ gồm thì (tenses), cấu trúc câu (sentence types) và thành tố khác (parts of speech). Nhỏ hơn là trong phần thì hiện tại đơn, học sinh sẽ được học công thức (S+V+0), giải thích công thức (S là chủ ngữ, V là động từ, O là đại từ) và ví dụ (I go to school every day) và cách sử dụng (diễn đạt thói quen, mô tả các sự thật,v.v) và làm bài tập (điền từ, sắp xếp câu, sửa lỗi,v.v) để nhớ công thức đó. (Vì mình giảng dạy tiếng Anh nên sẽ cho ví dụ nhiều về tiếng Anh, chắc ai cũng trải qua học theo quy trình này nhỉ?).

Người học giữ vai trò thụ động và phản ứng lại các tác nhân kiến thức bằng việc luyện tập thành thạo và ghi nhớ. Tất nhiên là học sinh ít có phản biện hoặc chủ động để trao đổi với giáo viên về những gì mình quan tâm hoặc chí ít tự tin chia sẻ lí do vì sao mình học thuộc không nổi bài. Học sinh bị điểm kém thì cùng chung một kết luận “Mình chẳng yêu thích hoặc chẳng có tài khiếu để học các môn này.” Khi đó, giáo viên là những người truyền dẫn kiến thức để học sinh phát triển trí tuệ bằng việc thành thạo các vấn đề của môn học. Và tất nhiên ai cũng kỳ vọng học sinh mình đạt được chuẩn của bài kiểm tra!

Lý do trường tồn giúp mình có góc nhìn vĩ mô về hệ thống giáo dục quốc gia

Với tuyên bố giáo dục “nhà trường là nơi truyền dạy về văn hoá”. Cùng với việc thiết lập một hệ thống chương trình gồm các môn học và bài học theo logic chặt chẽ thì các Bộ giáo dục và quốc gia sẽ rất dễ dàng kiểm soát quá trình và sản phẩm của giáo dục. Nghĩa là, ở tầm quản lí, một quốc gia dễ dàng và thuận lợi để biết rằng các bạn nhỏ và thanh niên đang học gì để chuẩn bị cho mục đích tương lai là “hội nhập và bảo toàn các giá trị văn hoá của một xã hội.” Và có rất nhiều thứ cho các đối tượng khác trong hệ thống giáo dục. Giáo viên đi dạy chỉ cần giảng giải theo giáo án các nội dung kiến thức. Từ đó, dễ dàng thông tin với phụ huynh “con anh/chị học những bài nào” và “con anh/chị có đức tính chăm chỉ, tập trung thuộc bài không”.

Kết quả giáo dục cho thấy học sinh sẽ được khen thưởng nếu các bạn phấn đấu thành thạo các vấn đề của môn học và đạt điểm giỏi với các bài kiểm tra chuẩn.

Tuy nhiên, nếu bạn là nhóm đồng thuận với trường phái Tiến bộ thì sẽ nhận thấy một đứa trẻ thụ hưởng theo chương trình bản chất luận sẽ là (1) đứa trẻ được giới thiệu và phải học những thứ từ bên ngoài, chứ không liên quan đến bản thân và môi trường sống của nó (2) đứa trẻ thụ động tiếp nhận, ghi nhớ và thành thạo nội dung kiến thức từ giáo viên, chứ không được hỗ trợ để học cách tìm ra những kiến thức đó và (3) đứa trẻ không có cơ hội nào để được trải nghiệm và sáng tạo ra những thứ khác biệt và (4) đứa trẻ đó hay so sánh điểm số của nó với bạn bè để nhận xét khắc khe về bản thân và (5) đứa trẻ đó trên thực tế mang theo cả trí não, tình cảm, tinh thần đến trường học, chứ không phải chỉ có cái đầu và đôi tai biết lắng nghe.

Và (5) đứa trẻ ấy chưa trưởng thành thì không thể là các nhân tố kiến tạo và thay đổi xã hội.

Sau một quá trình dài dằng dặc, khắp nơi trên thế giới vẫn đang tin “những đứa trẻ cần nghiêm túc học thuộc bài, đạt các bài kiểm tra chuẩn và ghi nhớ bài bản các nội dung.” Yếu tố học thuộc và ôn tập cho thành thạo tất nhiên sẽ có lợi ích trong nhiều công việc như bán thuốc, hoặc phiên dịch song ngữ trực tiếp.

Sự trường tồn của thuyết Bản chất luận chứng tỏ nó có sức ảnh hưởng mạnh mẽ đến tính bảo toàn văn hoá của loài người trong một lãnh thổ. Mọi thứ trong hệ thống giáo dục cần được quản lý dễ dàng , và truyền lại qua các thế hệ. Ở đó, yếu tố tập thể, phong tục, đạo đức, kỹ thuật, phương thức mới cần được chuyển giao, nếu không sẽ bị mai một.

Chúng ta cần phải lạc quan hơn, vì Việt Nam đang trong quá trình chuyển giao sanh định hướng Dạy học phát triển năng lực và ở đó, sẽ có một cơ hội rất lớn để giáo viên sáng tạo và giúp đứa trẻ tìm thấy ý nghĩa trong việc học, vui vẻ, và va chạm với bạn bè nhiều hơn, và thành công, hạnh phúc theo định nghĩa riêng của nó, đảm bảo sự dung hoà giữa việc hướng dẫn kiến thức, và tạo ra các trải nghiệm để người học chủ động hơn.

Tham khảo

Chương 6 – Triết lí và mục đích giáo dục, sách Xây dựng chương trình học, tác giả Peter F. Oliva (bản PDF, tại đây).  (Cuốn này dài gần 800 trang, đối với bản dịch nhé).

# thu #100daysofwriteyourmind

Click vào đây để đọc thêm bài viết của tôi về Problem-based Learning

Để lại phản hồi

Vui lòng nhập bình luận của bạn!
Vui lòng điều tên của bạn ở đây

3 × 4 =